Konten dari Pengguna

Tembung Lingga: Pengertian, Ciri-Ciri, Jenis, dan Contoh Kalimatnya

Berita Hari Ini

Berita Hari Ini

Menyajikan informasi terkini, terbaru, dan terupdate mulai dari politik, bisnis, selebriti, lifestyle, dan masih banyak lagi.

·waktu baca 3 menit

comment
0
sosmed-whatsapp-white
copy-circle
more-vertical

Tulisan dari Berita Hari Ini tidak mewakili pandangan dari redaksi kumparan

Illustrasi Kamus. Foto: Pixabay
zoom-in-whitePerbesar
Illustrasi Kamus. Foto: Pixabay

Kata dalam bahasa Jawa disebut juga dengan tembung. Ada banyak jenis-jenis tembung yang perlu dipahami ketika seseorang ingin belajar bahasa Jawa, salah satunya adalah tembung lingga.

Budi Anwar menerangkan dalam buku Baboning Pepak Basa Jawa, tembung lingga adalah semua jenis bahasa Jawa yang asli, utuh, belum diubah, dan tanpa tambahan apapun. Dalam bahasa Indonesia, tembung lingga dapat disebut sebagai kata dasar.

Ciri-Ciri Tembung Lingga

Adapun ciri-ciri tembung lingga seperti yang dijelaskan oleh Aryo Bimo Setiyanto dalam buku Prama Sastra Bahasa Jawa, yaitu:

  1. Berupa kata asli.

  2. Belum mendapatkan imbuhan kata apapun (awalan kata maupun akhiran kata).

  3. Setiap tembung lingga bisa dijadikan tembung andhahan.

  4. Termasuk golongan jenis kata bebas.

Jenis-Jenis Tembung Lingga

Illustrasi Kamus. Foto: Pixabay

Merujuk buku Pramasastra Jawa oleh S. Padmosoekotjo, tembung lingga terbagi menjadi tiga jenis, yakni:

1. Tembung lingga ana kang dumadi saka sakwanda

Tembung lingga ana kang dumadi saka sakwanda merupakan jenis tembung lingga yang terdiri atas satu suku kata. Dalam bahasa Indonesia, wanda berarti suku kata.

Jenis tembung lingga ini juga disebut dengan tembung wod. Berikut contoh tembung lingga ana kang dumadi saka sakwanda, yaitu:

  • Buk

  • Bom

  • Blas

  • Bak

  • Dik

  • Gas

  • Gong

  • Lem

  • Ler

  • Lur

  • Nak

  • Nom

  • Nul

  • Moh

  • Ntok

  • Pak

  • Rak

  • Sak

  • Tik

  • Tul

  • Wong

2. Tembung lingga rong wanda

Tembung lingga rong wanda adalah jenis tembung lingga yang berasal dari dua suku kata. Beberapa contoh dari tembung lingga rong wanda, yaitu:

  • Ambyar

  • Angin

  • Batin

  • Bantal

  • Cacing

  • Ciwit

  • Dolan

  • Deleng

  • Gawa

  • Goreng

  • Jupuk

  • Jaluk

  • Kethok

  • Kesel

  • Lare

  • Lungguh

  • Mangan

  • Meja

  • Omah

  • Pangan

  • Pupus

  • Sapu

  • Sregep

  • Tangan

  • Turu

3. Tembung lingga utawa telung wanda

Tembung lingga telung wanda adalah jenis tembung lingga yang berasal dari tiga suku kata. Contoh tembung lingga telung utawa wanda adalah sebagai berikut:

  • Angkasa

  • Budaya

  • Bekakas

  • Berlian

  • Gamelan

  • Garuda

  • Mustika

  • Merpati

  • Karipan

  • Kapiran

  • Kelinci

  • Kulino

  • Kethoprak

  • Perkara

  • Pesawat

  • Rekasa

  • Samudra

  • Segara

  • Semesta

  • Semangka

Contoh Kalimat Tembung Lingga

Illustrasi Kamus. Foto: Pixabay

Berikut contoh kalimat tembung lingga yang dihimpun dari buku Belajar Bahasa Jawa Krama Inggil karya Purwadi.

  1. Andi adus ing kali wingi sore.

  2. Kursi ing kelas rusak kabeh.

  3. Omah kae di tuku Pak Lurah.

  4. Budi ora iso turu mergo ngombe wedhang kopi.

  5. Dimas sinaua gamelan ing sanggar seni.

  6. Bapak mancing menyang segara.

  7. Fauzan mangan buah manga.

  8. Sasa moleh tekan omah numpak bus.

  9. Bapak buka toko karo ibu.

  10. Ibu budhal menyang pasar.

  11. Pakdhe nduwheni gamelan anyar.

  12. Lem sing reket bangek kuwi merk alteco.

  13. Gas 3 kg saiki regane larang amergo langka banget.

  14. Hawane sing panas iki enake ngube es dawet.

  15. Bak mandine rusoh banget saking suwe ora tau diresiki.

(NDA)