Tembung Lingga: Pengertian, Ciri-Ciri, Jenis, dan Contoh Kalimatnya

Menyajikan informasi terkini, terbaru, dan terupdate mulai dari politik, bisnis, selebriti, lifestyle, dan masih banyak lagi.
·waktu baca 3 menit
Tulisan dari Berita Hari Ini tidak mewakili pandangan dari redaksi kumparan

Kata dalam bahasa Jawa disebut juga dengan tembung. Ada banyak jenis-jenis tembung yang perlu dipahami ketika seseorang ingin belajar bahasa Jawa, salah satunya adalah tembung lingga.
Budi Anwar menerangkan dalam buku Baboning Pepak Basa Jawa, tembung lingga adalah semua jenis bahasa Jawa yang asli, utuh, belum diubah, dan tanpa tambahan apapun. Dalam bahasa Indonesia, tembung lingga dapat disebut sebagai kata dasar.
Ciri-Ciri Tembung Lingga
Adapun ciri-ciri tembung lingga seperti yang dijelaskan oleh Aryo Bimo Setiyanto dalam buku Prama Sastra Bahasa Jawa, yaitu:
Berupa kata asli.
Belum mendapatkan imbuhan kata apapun (awalan kata maupun akhiran kata).
Setiap tembung lingga bisa dijadikan tembung andhahan.
Termasuk golongan jenis kata bebas.
Jenis-Jenis Tembung Lingga
Merujuk buku Pramasastra Jawa oleh S. Padmosoekotjo, tembung lingga terbagi menjadi tiga jenis, yakni:
1. Tembung lingga ana kang dumadi saka sakwanda
Tembung lingga ana kang dumadi saka sakwanda merupakan jenis tembung lingga yang terdiri atas satu suku kata. Dalam bahasa Indonesia, wanda berarti suku kata.
Jenis tembung lingga ini juga disebut dengan tembung wod. Berikut contoh tembung lingga ana kang dumadi saka sakwanda, yaitu:
Buk
Bom
Blas
Bak
Dik
Gas
Gong
Lem
Ler
Lur
Nak
Nom
Nul
Moh
Ntok
Pak
Rak
Sak
Tik
Tul
Wong
2. Tembung lingga rong wanda
Tembung lingga rong wanda adalah jenis tembung lingga yang berasal dari dua suku kata. Beberapa contoh dari tembung lingga rong wanda, yaitu:
Ambyar
Angin
Batin
Bantal
Cacing
Ciwit
Dolan
Deleng
Gawa
Goreng
Jupuk
Jaluk
Kethok
Kesel
Lare
Lungguh
Mangan
Meja
Omah
Pangan
Pupus
Sapu
Sregep
Tangan
Turu
3. Tembung lingga utawa telung wanda
Tembung lingga telung wanda adalah jenis tembung lingga yang berasal dari tiga suku kata. Contoh tembung lingga telung utawa wanda adalah sebagai berikut:
Angkasa
Budaya
Bekakas
Berlian
Gamelan
Garuda
Mustika
Merpati
Karipan
Kapiran
Kelinci
Kulino
Kethoprak
Perkara
Pesawat
Rekasa
Samudra
Segara
Semesta
Semangka
Contoh Kalimat Tembung Lingga
Berikut contoh kalimat tembung lingga yang dihimpun dari buku Belajar Bahasa Jawa Krama Inggil karya Purwadi.
Andi adus ing kali wingi sore.
Kursi ing kelas rusak kabeh.
Omah kae di tuku Pak Lurah.
Budi ora iso turu mergo ngombe wedhang kopi.
Dimas sinaua gamelan ing sanggar seni.
Bapak mancing menyang segara.
Fauzan mangan buah manga.
Sasa moleh tekan omah numpak bus.
Bapak buka toko karo ibu.
Ibu budhal menyang pasar.
Pakdhe nduwheni gamelan anyar.
Lem sing reket bangek kuwi merk alteco.
Gas 3 kg saiki regane larang amergo langka banget.
Hawane sing panas iki enake ngube es dawet.
Bak mandine rusoh banget saking suwe ora tau diresiki.
(NDA)
