Konten dari Pengguna

15 Contoh Geguritan Tema Pendidikan yang Menarik

Kabar Harian

Kabar Harian

Menyajikan beragam informasi terbaru, terkini dan mengedukasi.

·waktu baca 8 menit

comment
0
sosmed-whatsapp-white
copy-circle
more-vertical

Tulisan dari Kabar Harian tidak mewakili pandangan dari redaksi kumparan

Ilustrasi Contoh Geguritan Tema Pendidikan. Foto: Unsplash/witsarut sakorn.
zoom-in-whitePerbesar
Ilustrasi Contoh Geguritan Tema Pendidikan. Foto: Unsplash/witsarut sakorn.

Geguritan atau puisi dalam bahasa Jawa. Geguritan awalnya digunakan untuk sindiran kepada para raja. Tetapi seiring waktu digunakan sebagai karya sastra yang bisa diambil dari berbagai tema, seperti contoh geguritan tema pendidikan ini.

Tema pendidikan dalam geguritan tidak hanya menjadi sarana untuk menyampaikan nilai-nilai moral dan etika, tetapi juga menjadi media untuk menggugah kesadaran masyarakat akan pentingnya ilmu pengetahuan.

Daftar isi

Contoh Geguritan Tema Pendidikan

Ilustrasi Contoh Geguritan Tema Pendidikan. Foto: Unsplash/nirat.

Contoh geguritan tema pendidikan banyak dicari siswa untuk membantu menyelesaikan tugas bahasa Jawa. Hal ini karena geguritan mampu menyampaikan pesan dengan cara yang menyentuh dan mudah dipahami melalui bait-bait berirama.

Dikutip dari buku Geguritan Nurcaya Nursada: Karya Sastra Etnik Moderasi karya I Made Wiradnyana (22023: 13), sastra Jawa yang merupakan puisi tradisional Jawa yang didahului dengan kalimat sun gegurit atau sun anggurit yang berarti aku mengarang atau membaca.

Dengan memahami dan menciptakan geguritan bertema pendidikan, siswa tidak hanya menyelesaikan tugas sekolah, tetapi juga belajar tentang nilai-nilai kehidupan, seperti kerja keras, rasa hormat kepada guru, dan pentingnya menuntut ilmu demi masa depan yang lebih cerah.

Inilah contoh geguritan tema pendidikan yang menarik sebagai bahan referensi.

1. Perjuangan Guru

Karya: Isti Mukarromah

Sliramu tansah digugu lan ditiru

Marang kabeh muritmu

Atumu nora tahu nesu

Senajan aku tansyah kleru

Rupamu nyenengne ati

Pocapanmu ngademne ati

Tasah gemi nastiti, ngati-ati

Menehi elumu kanti tliti

Ora tahu ngraso suntuk

Anggonmu mulang wuruk

Supoyo muridmu nora ketubruk

Dadi wong pinter

Lan nora keblinger

Senajan kauripan nggadang nantang

Nanging tetep maju perang

Lan biso gayeng uripe

Ngrasakne jaman emase

Saka rekasane ing jaman biyene

2. Hyang Baskara

Banyu telaga akinclong-kinclong

Kataman cahyaning Hyang Baskara

Sliwering manuk kang golek ijon

Kumelap angrengga pesawangan

Nanging sawuse surup srengenge

Gambar ing telaga ilang musna

Peteng sepi samun ing wengi.

Padhang-petenge atining manungsa

Abang birune gumantung karsane Gusti.

3. Cita-citaku

Karya: Yunda Dayanti

Esuk budhal sekolah

Sore nyekel buku

Awan daknggo turu

Mung arep nggayuh cita-citaku

Yen dak roso ora ono wektu dinggo senenge atiku

Aku sinau saben dina

Tansah manut dhawuhe wong tuwaku

Supaya aku dadi bocah pinter

Ing tembe bisa mujudake cita-citaku

Bisa mendhem jero lan mikul dhuwur marang wong tuwa

Bisa mulyakne wong tuwaku

Lan utamane bisa bekti marang wong tuwaku

Ya mung kanti cita-cita iki aku bisa semangat

Semangat sinau

Lan uga semangat nggayuh kabeh keinginanku.

4. Guruku

Karya: Sutapa, W.R

Wingi nalika sikil iki

Tumapak sandhuwure bumi

Durung paja-paja ngerti ha, na, ca, ra, ka

Alip, ba’, ta’, apa dene good morning teacher!

Lumakuning srengenge wis ganti

Panyawangku dadi padhang terawangan

Rasaku sangsaya … Ora bisa dakgambarake

Sih tresnamu nabet njanget

Sajroning atiku

Lamun tanpa panjenengan

Bisa apa aku nepaki bumi iki ?

Leladimu marang aku

Oora timbang karo piwalesku

Bu guru, pak guru jangkahku isih adoh

Uripku isih nyamut-nyamut

Sethithik setetes bun esuk iku wis cukup

Tinimbang banyu sekendhi

Marakake ati mati

Lepasen lakuku

Lilakna labuh labetmu

Dakumbare gagasanku

Sedyaku kasembadan

Donga pangestumu

Nuntun marganing sedyaku

5. Sinau Kanggo Masa Depan

Sinau iku dudu beban,

Nanging cahya ing peteng dalan.

Kawruh dadi kunci panguripan,

Nuntun urip tumuju kamulyan.

Guru koyo lintang padhang,

Madhangi ati sing kadang petang.

Nggawe bocah dadi wasis,

Supaya bangsa dadi gagah lan manis.

Sekolah papan ngudi kawruh,

Ngajak siswa mbangun swarane ruh.

Ora mung maca lan nulis,

Nanging uga ngleluri kabudayan sing tulus.

Ayo para mudha, aja lali,

Ngudi ilmu saben dina iki.

Amarga masa depan sumunar,

Yen kita sinau kanthi sabar.

6. Sekolah, Gapura Kawruh

Sekolah dudu papan dolanan,

Nanging gapura mlebu kamardikan.

Ana guru, ana pepadhang,

Ngilangake peteng, nguripi pangangen-angen.

Saben esuk mlaku menyang sekolah,

Kanthi buku, tas, lan pangarep-arep.

Ngudi ilmu, ngudi kaendahan,

Kanggo nggayuh masa depan gemilang.

Ayo sinau kanthi tekun,

Aja mung turu lan meneng wae.

Amarga ilmu iku bandha sejati,

Sing ora bakal ilang nganti pati.

7. Nguber Cita-Cita

Cita-citaku kaya lintang,

Sumunar ing langit petang.

Sanadyan adoh panggonane,

Tak lakoni dalane kanthi tekad lan sabar atine.

Aku kepengin dadi dokter,

Mbantu wong lara tanpa gender.

Ngobati dudu mung badan,

Nanging uga ati sing kelangan harapan.

Sinau saben dina ora gampang,

Kadang kesel, kadang bingung.

Nanging cita-cita dadi semangatku,

Ndadekake aku ora gampang mundur saking laku.

Yen saiki aku isih cilik,

Nanging impenku gedhe kaya gunung merapi.

Tak tulis ing ati kanthi niyat,

Supaya uripku ora mung munggah-turun tanpa makna sing kuat.

8. Maca, Jendhela Donya

Buku iku kanca sejati,

Nuntun pikir, nyawiji ati.

Maca saben dina tanpa jemu,

Kaya lelampah menyang donya kang gemuyu.

Saka buku aku ngerti akhlak,

Saka maca aku bisa mikir becik.

Donya jembar daklewati,

Senadyan aku lungguh ing pojok kursi.

Maca iku ora mung hobi,

Nanging dalan nggayuh mardika ati.

Kawruh mlebu tanpa dipaksa,

Kaya banyu mili nyirami rasa.

Ayo kanca, padha padha maca,

Supaya ora bodho, ora kuwalik rasa.

Kita bangun bangsa cerdas,

Kanthi buku, kita melu nyinau wasis.

9. Laku Sinau

Wayah esuk nganti wengi,

Aku sinau ora kendhat ati.

Sanadyan mripat wis leren,

Nanging atiku ora gelem kapiran.

Buku dadi pepadang wengi,

Pulpen dadi gamane ati.

Lemah kering, tangan reged,

Nanging tekadku tetep kenthel lan padhet.

Aku ngerti urip ora gampang,

Kudu ngadhepi rintangan kang malang.

Nanging sinau dudu mung kewajiban,

Iki perjuangan nggayuh kamulyan.

Yen liyane turu karo ngimpi,

Aku tangi karo tujuan sejati.

Sinau iku perjuangan suci,

Kanggo masa depan sing luwih becik lan mulyani.

10. Reuni

Karya: Djoko Waluyo

Sawise lawas pisah

Ketemu wis padha dadi simbah

Rambut-rambut putih, pasuryan padha malih

Pethuk gapyuk rerangkulan nyuntak sakehing rasa kapang

Ati trenyuh mripat kekembeng luh

Wor suh karo rasa bungah

Guyu-guyu renyah kaya nalika isih bocah

Dhek biyen nate dadi sakukuban

Njur padha pisah dalan, nepusi lelakone sowang-sowang

Lungit angelangut, lam-lamen jaman kesaput pedhut

Nganti wancine srengenge dhoyong ngulon

Beja, dene isih bisa sapatemon

Dhuh Gusti ingkang Maha mirah

namung saged muji Syukur Alhamdulillah

Gene isih menangi kumpule balung pisah

11. Guru Pambimbing Uripku

Guru, kowe cahya kang sumunar,

Nuntun kawruh tanpa kendhat sabar.

Saben tembungmu kaya embun seger,

Ngobati ati, nguwatake pikir.

Panjenengan ora mung ngajar aksara,

Nanging uga ngajar budi pekerti utama.

Tindak tandukmu dadi tuladha,

Tumrap murid sing ngudi kasampurnan jiwa.

Aku sujud tanpa nyembah,

Matur nuwun tanpa upah.

Guru, pahlawan tanpa semat,

Tansah ana ing ati nganti tumekaning pat.

Ngormati guru dudu mung nganggo lisan,

Nanging kudu kanthi laku lan pangerten.

Amarga saka panjenengan,

Aku ngerti apa tegese urip lan pangarep-arep ing temben.

12. Sinau Kunci Donya

Sinau iku kunci sejati,

Kanggo mbukak lawang masa depan abadi.

Tanpa kawruh, urip kaya ngumbara,

Tanpa arah, mung ngoyak bayang-bayang langka.

Ilmu ora katon, nanging kuwate nggegirisi,

Kaya geni sing bisa madhangi ati.

Saben huruf sing daktulis,

Dadi tangga munggah nggayuh prestasi sing manis.

Donya iki jembar lan makarya,

Nanging mung kang sinau sing bisa ngreksa.

Ayo padha semangat ngudi kawruh,

Supaya urip ora lumebu ing kabut peteng kang lusuh.

Sinau ora mung tugas sekolah,

Nanging bekal kanggo urip kang cerah.

Kita kuwi cikal bakal bangsa,

Yen gelem sinau, mesthi bakal bisa.

13. Sertifikasi Guru

Karya: Aris Irianti

Sertifikasi Guru

Kabeh wong wis padha krungu

Apa maneh ana kalangan guru

Nanging… kanthi sertifikasi guru mau

Apa bocah-bocah banjur mituhu

Ora wani karo Guru

Mugiya kanthi sertifikasi iki

Para siswa tambah bekti

Sinau ana sekolah kang mligi

Mantep, karep sajroning ati

Kanthi sertifikasi guru iki

Para guru ana kang ndaftar haji

Uga akeh kang tuku mersi

Nanging kang utama

Kanthi sertifikasi guru iki

Para siswa tambah prestasi

Lan bekti marang Ibu Pertiwi

Lan marang kang gawe urip pati

14. Nglestarèkaké Lingkungan Sekolah

Sekolah iki omah kang suci,

Papan ngudi kawruh sing resik lan rapi.

Kita kudu ngrawat, ora mung sinau,

Supaya lingkungan tetep ayem lan subur tanpa owah.

Aja nglumpukake sampah sembarangan,

Jaga kebersihan ing saben papan.

Saka kantin nganti lapangan,

Lingkungan sehat, pikirane cetha lan terang.

Tansah nguri-uri tanduran ing taman,

Agar asri lan adem koyo taman panggonan.

Mbeling ora sah, sing penting ngajeni,

Yen lingkungan resik, ati dadi tentrem lan rukun.

Ayo kanca kabeh padha melu,

Nglestarèkaké lingkungan, ora mung ngomong doang.

Kita sekolah iki rumah kabeh,

Nglindhungi supaya tetep lestari nganti tembe.

15. Toleransi ing Sekolah

Toleransi iku ajaran luhur,

Mratelakake welas asih tanpa wates.

Sanajan beda-beda agama lan suku,

Kita padha ngurmati, ora dadi benci utawa rebut.

Saben wong duwe pandangan,

Nanging kita ora perlu munggah atine.

Ayo ngormati sesama,

Amarga ing sangisore langit iki, kabeh padha manunggal.

Sekolah dadi papan sinau,

Ora mung ilmu, nanging uga budi pekerti.

Toleransi dadi landasan,

Supaya ora ana sengketa lan rasa sengit ing hati.

Yen kita bisa ngormati lan ngerti,

Donya iki bakal dadi luwih tentrem.

Ayo kanca padha guyub rukun,

Ngluhurake toleransi, nggayuh damai lan tentrem.

Baca Juga: 130 Pertanyaan Random Aneh, Lucu dan Seru beserta Jawabannya

Itulah contoh geguritan tema pendidikan yang menarik sebagai bahan referensi. Cobalah untuk membuat geguritan dengan bahasamu sendiri. (Umi)