Konten dari Pengguna

30 Contoh Sisindiran Bahasa Sunda agar Tidak Salah Paham

Kabar Harian

Kabar Harian

Menyajikan beragam informasi terbaru, terkini dan mengedukasi.

·waktu baca 7 menit

comment
0
sosmed-whatsapp-white
copy-circle
more-vertical

Tulisan dari Kabar Harian tidak mewakili pandangan dari redaksi kumparan

Ilustrasi contoh sisindiran bahasa Sunda. Foto: usnplash/Brett Jordan
zoom-in-whitePerbesar
Ilustrasi contoh sisindiran bahasa Sunda. Foto: usnplash/Brett Jordan

Makanan khas Sunda, seblak, sangat populer di tengah masyarakat. Selain makanan khasnya, pembaca perlu tahu juga soal sisindira sebagai kesastraan bahasa Sunda. Pelajari contoh sisindiran bahasa Sunda supaya bisa lebih mengenal hal tersebut.

Dikutip dari buku Bahasa Indonesia jilid 1 karya Agus Trianto, kata sisindiran dalam bahasa Sunda berarti bentuk puisi yang biasa dikenal dengan pantun. Terdpat dua bagian dalam sisindiran, yaitu cangkang (sampiran) dan eusi (isi).

Sisindiran adalah karya sastra tradisional di Sunda yang sudah berkembang dari sebelum tahun 1600M. Selain sisindiran, pada masa itu, ada pula carita pantun, dongeng, dan jangjawokan mantra.

Daftar isi

Macam Sisindiran Bahasa Sunda

Ilustrasi contoh sisindiran bahasa Sunda. Foto: unsplash/uji kanggo gumilang

Dikutip dari buku Seni Tutur Madihin: Ekspresi Bahasa dan Sastra Banjar karya Abdul Salam, berikut ini adalah macam sisindiran beserta penjelasannya.

1. Paparikan

Paparikan adalah salah satu jenis dari puisi Sunda yang disebut sisindiran yaitu suatu puisi yang dibangun oleh cangkang yang tidak mengandung arti, yang diikuti oleh isi yaitu arti sesungguhnya. Hubungan antara "cangkang" dan arti sesungguhnya ditunjukkan dengan hubungan struktural suara dan pola.

2. Rarakitan

Kata rarakitan mengandung arti rakit atau berpasangan. Disebut rarakitan karena kata pada awal baris bagian sampiran diulangi lagi pada awal baris di bagian isi.

3. Wawangsalan

Wawangsalan adalah bentuk sisindiran di mana kalimatnya mengandung sebuah teka-teki. Wawangsalan terdiri atas dua baris. Baris pertama atau sampiran mengandung wangsal yang harus ditebak. Baris kedua atau isi mengandung isi tebakan.

Contoh Sisindiran Bahasa Sunda

Berikut ini adalah sisindiran bahasa Sunda dan artinya yang bisa dipelajari agar pembaca tidak mudah salah paham saat bergaul dengan orang Sunda.

1. Rarasaan melak cau

Teu nyaho mun melak jahe

Rarasaan matak lucu

Teu nyaho mun matak rehe

Perasaan nanam pisang

Tak tahu menanam jahe

Perasaan bikin lucu

Tak tahu bikin sepi

2. Majar manéh cengkéh konéng

Kulit peuteuy dina nyiru

Majar manéh lengkéh konéng

Kulit beuteung mani nambru

Menurutmu cengkih kuning

Kulit pete di atas nyiru

Menurutmu langsing kuning

Kulit perut buncit sekali

3. Nini-nini mawa cai

Langsung mawa ti susukan

Nini-nini lari pagi

Langsung pingsan na tanjakan

Nenek-nenek bawa air

Langsung ngambil dari parit

Nenek-nenek lari pagi

Langsung pingsan di tanjakan

4. Kudu Pahili Jeung Nangka

Wadhana kana karanjang

Kudu apik jeung berseka

Sangkan Sehat hirup urang

Pasti bingung dengan nangka

Masukkan ke dalam keranjang

Harus bagus dan bersih

Agar hidup kita sehat

5. Apik pengen buah belimbing

Sukun lan buah dikirm

Apik pengen jadi pemimpin

Lamun rakyat nambah miskin.

Jangan mau buah belimbing

Sukun dan buah dikirim.

Jangan mau jadi pemimpin.

Kalau menambah rakyat miskin.

6. Kuliah di Jatinangor

Di ditu euweuh batur

Mun diajar ulah bangor

Bisa katinggaleun batur

Pergi kuliah di Jatinangor

Di sana tidak ada orang lain

Jika Anda belajar untuk tidak mengganggu

Bisa berada di belakang orang lain

7. Cai pinuh dina gelas

Pindah ka sumur ngan sakeclakeun

Hirup kudu janten waras

Ulah saukur neang pipasaeun

Air di dalam gelas sudah penuh

Pergilah ke sumur itu sebentar saja

Hidup harus waras

Jangan hanya mencarinya

8. Meuli ketan jeung wadahna

Dipakeu hajat kiparat

Masing rajinnya ibadah

Ngalap ganjaran akherat

Beli lem dan wadahnya

Ini digunakan sebagai keinginan

Semua orang rajin beribadah

Raihlah pahalanya di kemudian hari

9. Arjuna putra pandawa

Dunungan cepot dawala

Itu saha itu saha

Kupat kepot dinu bala

Arjuna anak pandawa

Bosnya Cepot Dawala

Itu siapa itu siapa

Goyang-goyang di tempat berantakan

10. Tolombong ipis salapis

Carangka mah nu biasa

Ngomong Inggris mani tapis

Hanjakal Sunda teu bisa

Tolombong tipis sekali

Carangka mah yang biasa

Ngomong Inggris lancar sekali

Tapi sayang bahasa Sunda enggak bisa

11. Poe Saptu poe Kemis

Salasa heuleut-heuleutan

Saha itu muril kumis

Leumpangna eundeuk-eundeukan

Hari Sabtu hari kamis

Selasa kadang-kadang

Siapa itu yg melintir kumis

Jalannya bergoyang-goyang

12.Itu wayang ieu wayang

Teu kawas wayang arjuna

Itu hayang ieu hayang

Teu kawas hayang ka dinya

Itu wayang ini wayang

Tak seperti wayang arjuna

Ini mau itu mau

Tidak seperti mau ke kamu

13. Ulah ilok dahar timun

Timun eta loba getahna

Ulah ilok diuk ngalamun

Ngalamun eta teu aya gunana

Jangan makan mentimun

Mentimun memiliki banyak getahnya

Jangan duduk dan bermimpi

Bermimpi tentang hal itu tidak ada gunanya

14.Liliwetan make dulang

Disuluhan ku palapah

Saha wae nu resep tutulung

Bakal meunang ganjaran ti Allah

Cara menggunakan baki

Dipicu oleh kulit kayu

Siapapun yang suka membantu

Akan mendapat pahala dari Tuhan

15. Ka mana silaturahmi

Teu hilap nyandak seupaheun

Jalma nu alus budi pekerti

Pasti loba nu resepeun

Tempat bertemu

Jangan lupa makan siang

Orang baik mempunyai perilaku yang baik

Pasti banyak orang yang menyukainya

16. Kudu pahili jeung nangka

Wadahan kana karanjang

Kudu apik jeung berseka

Sangka sehat hirup urang

Durian tertukar dengan nangka

Tempatnya dikeranjang

Harus teliti dan pintar

Agar sehat hidup kita

17. Aya listrik di masigit

Caangna kamana-mana

Aya istri jangkung alit

Hanyakal geuning waria

Ada listrik di masjid

Cahayanya terang benderang

Ada perempuan tinggi langsing

Tapi ternyata waria

18. Peuyeum Bandung dikalapaan

Beuteung melendung euewuh bapaan

Tape Bandung di kasih kelapa

Perut bunting tak ada bapaknya

19. Sing getol nginum jajamu

Nu guna nguatkeun urat

Sing getol néangan élmu

Nu guna dunya ahérat

Mereka yang ingin minum teh

Yaitu untuk memperkuat pembuluh darah

Yang rajin mencari ilmu

Itu untuk dunia selanjutnya

20. Aya nangka dina dahan

Mani alus katempona

Ulah waka bobogohan

Bisi teu lulus sakolana

Ada nangka di dahannya

Mani terlihat baik

Jangan berkencan

Seandainya dia tidak lulus sekolah

21. Susuru opat ngajajar

Katinggang ku daun jati

Guguru kapalang ajar

Cara kembang burung jadi

Susuru empat berbaris

Dipinggang dengan daun jati

Keluar dari pengajaran

Cara membuat bunga burung

22. Ka warung meuli katuncar

Sakalian meuli jahe

Mun budak kedul diajar

Hanjakalna ke geus gede

Pergi ke toko untuk membeli kartu

Pernah membeli jahe

Jika anak malas belajar

Sayangnya itu besar

23. Lamun maneh boga keris

sok paehan lauk hiu

lamun maneh bisa basa inggris

sok naon hartina i love you

Jika Anda memiliki belati

sering membunuh hiu

jika anda bisa berbahasa inggris

apa maksudnya I Love You?

24. Ari lampit-lampit hoé,

méja mah da méja makan.

Ari nampik-nampik baé,

ulah bari jeung moyokan.

Ini siang dan malam,

mejaku adalah meja makan.

Ari menolak,

jangan mengejek.

25. Daun manggu jukut kalimusa,

mawa titiran ti Cipacing,

malem Minggu geus biasa,

dibaturan ku anak ucing.

daun mangga rumput kalimusa,

bawa tip dari Cipacing,

Minggu malam adalah hal yang biasa,

ditemani oleh anak kucing.

26. Angsana tangkal angsana,

angsana sisi astana,

kamana atuh kamana,

kamana atuh cintana

Angsana tangkal angsana,

Adanya di sisi kuburan,

kemana kamu pergi,

dimana cintanya?

27. Ka Bandung kuring ka bandung

Sukajadi keur marema

kaduhung kuring kaduhung

heunte jadi ka manehna

Saya pergi ke Bandung

Sukajadi untuk marema

aku minta maaf, aku minta maaf

tidak demikian baginya

28. Diputer-puter paseukna

ari pek beunang talina

diincer-incer lanceukna

ari pek meunang adina

Bermain-main

ayo lepaskan talinya

Saudara Diincer

Aku akan menjemput adikku

29. Disasamping tuluy dikabayaan

Didandanan dipupur siga nyi ronggeng

Kahayang kudu ningali kana kaayaan

Tong nepi lapur nepi ka nonggeng

Memasang kain memakai kebaya

Berdandan seperti penari berwajah ayu.

Keinginan sesuai kemampuan saja

Jangan sampai jatuh tersungkur malu

30. Ning kerenceng Nunggang Kreta

Nunggang kopas ning Cijawa

Wong nyeleweng akeh cerita

Akhire lepas wibawa

Ke Krenceng naik kreta

Naik angkot ke Cijawa

Orang nyeleweng banyak bicara

Akhirnya lepas wibawa

Tiga puluh contoh sisindiran bahasa Sunda diulas agar tidak salah paham saat ingin menggunakannya. Dengan memahami sisindiran, pembaca sekaligus memelihara dan melestarikan karya sastra tradisional dari daerah Sunda ini. Selamat melestarikan budaya!

Baca juga: 20 Contoh Geguritan Bahasa Jawa dengan Benar beserta Artinya