80 Kata Bijak Jawa tentang Kehidupan dan Artinya yang Menyentuh

Menyediakan berbagai informasi seputar Generasi Z.
·waktu baca 7 menit
Tulisan dari Pengetahuan Umum tidak mewakili pandangan dari redaksi kumparan

Dalam menjalani kehidupan, setiap orang tentu membutuhkan pegangan yang menenangkan hati. Salah satu sumber ketenangan itu bisa ditemukan dalam kata-kata bijak berbahasa Jawa yang sarat makna.
Ungkapan-ungkapan bijak dalam bahasa Jawa mencerminkan ketekunan, kesabaran, serta pemahaman mendalam tentang hidup. Tak heran jika rangkaian kata ini mampu menginspirasi siapa pun yang membacanya.
Melalui artikel ini, Pengetahuan Umum telah sajikan beragam kata bijak Jawa beserta artinya, mulai dari tema kesabaran, keikhlasan, keteguhan hati, hingga makna hidup yang sejati.
Kata Bijak Jawa tentang Kehidupan dan Artinya
Simak dan temukan kata-kata bijak dalam bahasa Jawa berikut yang paling menggambarkan perjalanan hidup saat ini.
1. Kata Bijak Jawa tentang Kesabaran
Ajining diri saka lathi. (Harga diri seseorang tergantung dari ucapannya.)
Sabar iku luhur, nanging dudu kendho. (Sabar itu mulia, tapi bukan berarti lemah.)
Wani ngalah luhur wekasane. (Berani mengalah akan berakhir mulia.)
Sabar iku sejatine ngalah marang hawa nepsu. (Sabar sejatinya adalah mengalahkan hawa nafsu.)
Nganti tekan enteke wektu, sabar iku ora bakal rugi. (Sampai waktu berakhir, kesabaran tidak akan merugikan.)
Gusti ora sare. (Tuhan tidak pernah tidur.)
Kanti sabar, segoro bisa kering. (Dengan kesabaran, lautan pun bisa mongering.)
Nglurug tanpa bala, menang tanpa ngasorake (Menyerang tanpa pasukan, menang tanpa merendahkan.)
Sabar iku dudu meneng, nanging ngerti kapan kudu tumindak.(Sabar bukan berarti diam, tapi tahu kapan harus bertindak.)
Sepi ing pamrih, rame ing gawe. (Tak berharap pamrih, tapi giat dalam kerja.)
2. Kata Bijak Jawa tentang Keikhlasan
Ikhlas iku dudu lali, nanging legowo. (Ikhlas itu bukan lupa, tapi menerima dengan lapang dada.)
Urip mung mampir ngombe. (Hidup hanya singgah untuk minum.)
Sing digoleki dudu pamer, nanging tenterem. (Yang dicari bukan kemewahan, tapi ketenangan.)
Ora usah getun, yen wis ikhlas. (Tak perlu menyesal jika sudah ikhlas.)
Gusti luwih ngerti opo sing becik kanggo kulo. (Tuhan lebih tahu mana yang terbaik untukku.)
Katiyakna, rejeki ora bakal ketukar. (Percayalah, rezeki tidak akan tertukar.)
Legowo iku ndadekake ati adem. (Menerima dengan ikhlas membuat hati tenang.)
Tulung lan ikhlas iku pasangan sing langgeng. (Menolong dan ikhlas adalah pasangan abadi.)
Sing ilang bakal diganti, sing sabar bakal diganjar. (Yang hilang akan diganti, yang sabar akan mendapat balasan.)
Tanpa pamrih iku sejati luhuring ati. (Tanpa pamrih adalah wujud kemuliaan hati.)
3. Kata Bijak Jawa tentang Keteguhan Hati
Ojo kendho yen bener. (Jangan mundur jika kamu benar.)
Yen ora wani susah, ora bakal nemu sukses. (Jika tak berani susah, tak akan pernah sukses.)
Nganti kapan wae, kebenaran bakal menang. (Sampai kapan pun, kebenaran akan menang.)
Gagal dudu pungkasan, mung wiwitan anyar. (Kegagalan bukan akhir, tapi awal yang baru.)
Ati kudu kuat, sanadyan awak ringkih. (Hati harus kuat, meski raga rapuh.)
Tumindak becik, sanadyan wong liya ora ngerti. (Berbuat baik meski tak ada yang tahu.)
Watu sing diguyur banyu bisa bolong, tekun iso gawe hasil. (Batu yang ditetesi air bisa berlubang, ketekunan membawa hasil.)
Yen wis niat becik, teruske nganti rampung. (Kalau sudah berniat baik, lanjutkan hingga selesai.)
Jangan mung nyalahke nasib, tapi uga perangi kelemahanmu. (Jangan hanya menyalahkan nasib, tapi perangi kelemahanmu.)
Urip iku perjuangan, dudu pengeluhan. (Hidup itu perjuangan, bukan keluhan.)
4. Kata Bijak Jawa tentang Makna Hidup
Urip iku kudu migunani tumrap liyan. (Hidup harus bermanfaat bagi orang lain.)
Aja mung urip, nanging uripo kudu urip. (Jangan hanya hidup, tapi hiduplah dengan makna.)
Gusti maringi dalan, dudu langsung tekan. (Tuhan memberi jalan, bukan langsung hasil.)
Dadi wong kudu ngerti sapa awakmu. (Jadilah orang yang tahu siapa dirinya.)
Kaya embun esuk, urip kudu seger lan mberkahi. (Seperti embun pagi, hidup harus menyegarkan dan memberkahi.)
Sugih iku ora mung bandha, nanging rasa cukup. (Kaya bukan soal harta, tapi rasa cukup.)
Aja gumunan, aja kagetan. (Jangan mudah terkejut dan takjub.)
Urip iku ora mung soal seneng, nanging kudu eling. (Hidup bukan hanya soal senang, tapi juga ingat.)
Dadi wong apik iku ora gampang, nanging kudu dicoba. (Menjadi orang baik itu tak mudah, tapi harus diupayakan.)
Wong urip kudu bisa nrima lan nyukuri. (Orang hidup harus bisa menerima dan bersyukur.)
5. Kata Bijak Jawa Ttntang Rendah Hati dan Introspeksi Diri
Aja adigang, adigung, adiguna. (Perhatikan sikap, jangan sombong karena kekuasaan, kekayaan, atau kepandaian.)
Sing ndhuwur kudu bisa ndhungkluk. (Yang berada di atas harus bisa merunduk.)
Ngluhurke liyan, ora ndadekke awakeh endhek. (Memuliakan orang lain tidak akan membuat dirimu rendah.)
Ojo rumangsa bisa, nanging biso rumangsa. (Jangan merasa bisa, tapi sadarlah pada batas dirimu.)
Aja gumede karo pangkat, merga bisa ilang sewaktu-waktu. (Jangan sombong dengan jabatan, karena bisa hilang kapan saja.)
Kebecikan sejati iku meneng, ora butuh tepuk tangan. (Kebaikan sejati itu diam, tidak butuh pengakuan.)
Sing eling lan waspada bakal selamet. (Orang yang selalu ingat dan waspada akan selamat.)
Ngaca sadurunge nyalahke wong liyo. (Bercermin sebelum menyalahkan orang lain.)
Sing nggatekake kekurangane dewe, kuwi wong wicaksana. (Orang bijak adalah yang sadar akan kekurangannya sendiri.)
Urip sing resik iku asal saka atine sing resik. (Hidup yang bersih berawal dari hati yang bersih.)
6. Kata Bijak Jawa tentang Cinta dan Keharmonisan
Katresnan sejati ora mbutuhake alesane rumit. (Cinta sejati tak butuh alasan yang rumit.)
Tresno iku dudu kata, nanging tumindak. (Cinta itu bukan kata-kata, tapi tindakan.)
Aja nyandhang tresno yen ora gelem lara. (Jangan jatuh cinta jika tak siap terluka.)
Wong sing bener-bener tresna bakal sabar lan nrima. (Orang yang benar-benar cinta akan sabar dan menerima.)
Urip bebrayan iku kudu saling ngemong. (Hidup berumah tangga harus saling menjaga.)
Rukun agawe santosa, cerai agawe bubrah. (Kerukunan menciptakan kekuatan, perpecahan membawa kehancuran.)
Katresnan sing tulus ora butuh balasan. (Cinta yang tulus tak menuntut balasan.)
Bojomu dudu pesaingmu, nanging kancamu ngadepi urip. (Pasangamu bukan lawanmu, tapi teman hidupmu.)
Tresna dudu bab sempurno, nanging bab nampa kekurangane. (Cinta bukan soal kesempurnaan, tapi menerima kekurangan.)
Sing tresna tenan bakal terus ana, sanajan kahanan berubah. (Yang benar-benar cinta akan tetap ada, meski keadaan berubah.)
7. Kata Bijak Jawa tentang Kehidupan Sosial
Wong urip kudu bisa ngajeni liyan. (Hidup harus bisa menghargai orang lain.)
Tulung tinulung iku wujud rasa welas asih. (Saling tolong-menolong adalah bentuk kasih sayang.)
Aja seneng nggosip, merga ora kabeh kudu dirungokke. (Jangan suka bergosip, karena tidak semua hal perlu didengar.)
Guyub rukun luwih larang tinimbang bandha. (Kerukunan lebih berharga daripada harta.)
Aja nuruti rame, nanging pikir sek ngono. (Jangan ikut-ikutan ramai, tapi pikir dulu.)
Ojo ngremehke sapa wae, saben uwong duwe regane dhewe. (Jangan meremehkan siapa pun, setiap orang punya nilai.)
Tutur kang becik luwih langgeng tinimbang omongan kasar. (Perkataan baik lebih abadi daripada kata kasar.)
Wong akeh ora mesti bener, nanging kudu diwaspadai. (Banyak orang belum tentu benar, tapi tetap perlu diwaspadai.)
Sapa sing nandur becik, bakal ngunduh kabecikan. (Barang siapa menanam kebaikan, akan menuai kebaikan.)
Aja seneng gawe rusuh, luwih becik dadi sing ndamaikan. (Jangan suka bikin kerusuhan, lebih baik jadi pendamai.)
8. Kata Bijak Jawa tentang Rezeki
Rejeki ora bakal lali dalan. (Rezeki tidak akan lupa jalan.)
Sing penting nyambut gawe sing jujur lan berkah. (Yang penting bekerja dengan jujur dan penuh berkah.)
Sugih iku rasa cukup, dudu jumlah duwitmu. (Kaya itu rasa cukup, bukan jumlah uangmu.)
Aja gelo marang rejeki wong liyo. (Jangan iri dengan rezeki orang lain.)
Rejeki iso digoleki, nanging berkah ora iso dipaksa. (Rezeki bisa dicari, tapi berkah tak bisa dipaksakan.)
Ojo grusa-grusu pengin sugih, tapi ora ngerti carane. (Jangan buru-buru ingin kaya tanpa tahu caranya.)
Tuku nganggo duit dewe luwih nikmat tinimbang njaluk. (Membeli dengan uang sendiri lebih nikmat daripada meminta.)
Mangan sak cukup, aja lali syukur. (Makan secukupnya, jangan lupa bersyukur.)
Sing kerja tenanan bakal nemu dalan. (Yang bekerja sungguh-sungguh akan menemukan jalan.)
Urip hemat ora gawe susah, malah nyelametke. (Hidup hemat tak menyusahkan, malah menyelamatkan.)
Baca Juga: 100 Kata-Kata Sindiran Paling Kejam dan Pedas tapi Tetap Elegan
(SA)
