Konten dari Pengguna

2 Contoh Geguritan Gagrak Anyar yang Berkembang di Indonesia

Ragam Info

Ragam Info

Ragam Info

·waktu baca 4 menit

comment
0
sosmed-whatsapp-white
copy-circle
more-vertical

Tulisan dari Ragam Info tidak mewakili pandangan dari redaksi kumparan

Ilustrasi contoh geguritan gagrak anyar. Sumber: pexels.com/Wallace Chuck
zoom-in-whitePerbesar
Ilustrasi contoh geguritan gagrak anyar. Sumber: pexels.com/Wallace Chuck

Terdapat banyak karya sastra yang berkembang di Indonesia salah satunya adalah geguritan gagrak anyar. Ada banyak contoh geguritan gagrak anyar yang terkenal di sekitar masyarakat Jawa dan masih lestari hingga sekarang.

Penulisan geguritan sebenarnya mirip dengan puisi dalam Bahasa Indonesia. Hanya saja menggunakan bahasa daerah. Geguritan gagrak anyar adalah karya sastra modern yang bisa ditulis dengan bebas tanpa mengikuti aturan tertentu.

Pengertian Geguritan

Ilustrasi contoh geguritan gagrak anyar. Sumber: pexels.com/Jonathan Meyer

Terdapat dua jenis geguritan yaitu geguritan gagrak lawas dan geguritan gagrak anyar. Mengutip dari buku Teori dan Apresiasi Puisi Pujangga Hujan, Roy Sari Milda dan Tim Antologi Puisi Hujan, (2019:29), geguritan berasal dari bahasa Jawa yaitu gurit.

Arti kata gurit adalah coretan atau tatahan yaitu sebuah karya sastra puisi yang berkembang di masyarakat Bali dan Jawa. Awal mula geguritan adalah sebuah tembang atau nyanyian yang memiliki sanjak tertentu.

Geguritan yang ada di Jawa terkenal dengan nama puisi bebas yaitu karya sastra yang dibuat tanpa mengikuti aturan khusus seperti karya lainnya. Geguritan dalam puisi Jawa modern mulai muncul pada tahun 1929.

Saat itu yang merilis puisi adalah Majalah Kejawen yang langsung menerbitkan tiga geguritan. Perkembangan puisi Jawa modern sempat terhenti saat Jepang menyerang Indonesia. Kemudian berlanjut lagi ketika memasuki masa revolusi.

Contoh Geguritan Gagrak Anyar

Ilustrasi contoh geguritan gagrak anyar. Sumber: pexels.com/Freestocksorg

Agar lebih mudah memahami mengenai geguritan gagrak anyar, di bawah ini ada contoh geguritan gagrak anyar yang berkembang di Jawa.

Contoh 1

Kanggo kang Rumangsa

Sepira gedhene rasa bungah

Sing kok rasakake, nalika sesawangan sing mulane katon endah

Padha bubrah merga tumindakmu kang sawiyah

Apa banjur kowe bakale rumangsa paling gagah

Sawise kasil ngrusak tatanan sejarah

Jaermu aja nganti kekayaane bangsa iki kajarah

Dening bangsa liya kang adoh saka omah

Nanging kasunyatane tumindakmu ora beda adon klawan gajah

Kang diutus njaga lestarine sawah

Samesthine bakal ana bebana gedhe

Kang bakal kok tampa samungkure

Kembang manca warna ilang saka pekarangane

Nanging elinga Gusti ora nate sare

Saben-saben tumindak bakal anak piwalese dhewe-dhewe

Mula tatagna atimu lan kuwatna rasamu

Rikala ketma dayaning siku

Samasthine uripmu saiki wis kepenak

Bisa mangan sarwa enak

Sarta bisa nempil wulune merak

Kanggo ngusadani rasa melik para bangsa gagak

Nanging kowe kudung eling, merga kekakehen lagak

Katentremanmu bakale rusak

Kayadene kreweng kang kapidak

Wektu iki mesthine sliramu isih bisa ngguyu lakak-lakak

Ing sela-selane ngombe kopi lan dolanan skak

Terus-terusna anggenmu tumindak nistha

Sarta gawe mubal wawa kadurakan ing alam donya

Merga tumindakmu bakal merbawani

Tekane satriyatama kang bakal mungkasi

Sakehing denawa wujud manungsa saka salumahe Bumi

Sadurunge puputing wengi

Rikala kowe sirna layu ilang kertaning Bumi

Merga kena ukume Gusti

Wangine ganda mlathi

Bakal mapag Bumi kang Bali suci

Rikala wektu kuwi dumadi

Mung wong kang kadunungan akal budi

Kang karangkul dening ibu pertiwi.

Contoh 2

Layang saka Samudra

Daktulis layang iki kalane ombak pijer lelumban

Rebut dhisik garas wedhi-wedhi putih ing gisiking panguripan

Saka sandhuwure baita daksawang owah gingsire kahanan

Sanyatane reged lan resik raga

Mung kabiji rikala sinawang ing netra

Tanpa nate tinimbang nganggo weninge kaca rasa

Mulane aja pada kaget rikala nyekseni

Sesawangan kang gawe trenyuhe ati

Dadi kekembangane wengi

Samangsa dolana menyang pesisir

Kanggo nguntabake wengi nganti wancine lingsir

Saengga bisa kok sawang prau-prau kang lelayaran

Ngadhepi kridhaning ombak panguripan

Saka dheweke bisa kok jupuk piwulangan

Ngenani kepriye carane memitran

Kanggo nyirep pepinginan memungsuhan

Rasakna kanti weninge rasa

Tanah wutah getih iki ora ana bedane klawan baita

Sing lelayaran ing tengahe samudra

Dene aku lan slirane iki mung dadi penumpange

Mula supaya bisa salme tekan papan tujuan

Aku lan slirane

Kudu nglereni anggene cecongkrahan

Coba sawangen kayu sing kok pidak kuwi

Dheweke nduweni pangaji merga gelem nyawiji

Saka nyawijine kayu kuwi klawan kayu liyane

Kasi kacipta baita kang migunani kanggo awake dhewe

Upama wae dheweke tetep kukuh madeg dhewe

Merga rumangsa luwih becik tinimbang liyane

Mesthine dheweke bakal ajur kalane

Ngadhepi ombak wingi sore kae

Sawise nyawang kasunyatan kaya mangkono kuwi

Apa sing bakal kok tindakake?

Baca Juga: 3 Contoh Pengumuman Tidak Resmi

Bagi siswa yang ingin mempelajari karya sastra Jawa bisa dimulai dari contoh geguritan gagrak anyar di atas. Contoh Geguritan tersebut memiliki makna tersendiri. (GTA)